1-     املا گروهي

روش اجرا گروهي با حداكثر دوازده نمره

بهتر است گرو ههادر كلاسهاي اول و دوم 2نفره و در كلاس هاي بالاتر 4نفره باشد. در اين حالت هر دو يا 4دانش آموز باهم املا را مي نويسند . همه ممكن است تنها يك املا بنويسند يا با مشورت با هم املا هاي جدا گانه در دفتر هاي خود بنويسند در هر دو حالت هم كار تصحيح معلم راحت مي شود و هم يادگيري تسهيل مي يابد .

معلم پس از جمع آوري املا ها و با توجه به همكاري دانش آموزان يك نمره در نظر مي گيرد البته معيار تعداد غلط ها نيست بلكه ميزان مشاركت  دانش آموزان مد نظر است است.

2-     املاي كامل كردني

معلم تعدادي لغات را بر روي تخته مي نويسد و پس از يك بار خواندن يا پرسيدن معني آنها،روي آنها را مي پوشاند يا آنها را پاك مي كند . اگر به صورت پلي كپي در اختيار دانش آموزان باشد مي توان آنها را پس از چند دقيقه جمع آوري  كرد.

مر حله ي دوم

آموزگار متني را كه در آنها تعدادي از لغات عرضه شده وجود دارند ، آماده مي كند و بر روي تابلو مي نويسد و در هنگام نوشتن جاي حداقل 15 كلمه را خالي مي گذارد.

مر حله سوم

 آموزگار متن كامل را براي دانش آموزان مي خواند و از آنها مي خواهد كه جاهاي خالي را كامل كند

اهداف

1-     سر عت در تصحيح املا ، به ويژه در كلاسهاي پر جمعيت .

2-     توجه به كلمات داراي ارزش املايي و صرفنظر از كلمات تكراري .

3-     ارزشيابي از لغاتي كه در درسهاي گوناگون به كار رفته اند .

4-     فراهم اوردن امكان ارزشيابي از در سهاي طو لاني در يك جلسه به جاي دو يا چند جلسه .

املاي صحيح كردني

روش اجرا :فردي حداكثر در 10 نمره

مشاركت دادن دانش آموزان در ارزشيابي از خود يا ديگران ، يكي از شيوه هاي ارزشيابي تكويني و مستمر است .

مرحله اول

معلم متني را كه بر اساس درس كتاب بنويسيم تنظيم كرده است . متن يك بار براي  دانش آموزان  می خواند.

مرحله دوم

معلم متني راآهسته مي خواند و از دانش آموزان مي خواهد آن را در دفتر املاي خود بنويسند .

مرحله سوم

معلم از دانش آموزان مي خواهد كه دفتر هاي خود را با يك ديگر تعويض كنند.

مرحله چهارم

معلم يا يكي از دانش آموزان كلاس همان متن  رابه طور صحيح روي تخته كلاس مي نويسد و از دانش اموزان ديگر مي خواهد املا دوست خود را غلط گيري و نمره گذاري كند .

 در ضمن معلم نحوه ي تصحيح املا را نيز را آموزش مي دهد.

مرحله پنجم

معلم تمامي دفاتر را جمع آوري مي كند با انتخاب تصادفي چند دفتر تصحيح شده و مطالعه ي آنها تحقق هدف هاي درس را ارزشيابي مي كند .و به نحوه ي ارزشيابي چند دانش آموز انتخابي نمره مي دهد در حالي كه معيا ر تعداد غلط ها نيست .

 ********************************************

ساجدلای - مهاجرین

بنا بر تقاضای آموزگاران محترم پايه ی پنجم ابتدايي؛آزمون عملکردی کتاب هديه های آسمانی پايه ی مذکور در ذيل قابل مشاهده ودسترسی می باشد.

سوالات پیشنهادی آزمون هدیه های آسمان پایه پنجم ابتدایی :

1- ای خدای مهربان مطمئن هستم که تو هستی زیرا ..................................

* تعیین حدود انتظار : حداقل دو جمله بنویسید .

* تعیین ملاک ارزشیابی نمونه : هر جمله صحیح و مربوط به موضوع نیم تا یک نمره بنا به نظر معلم

2- کتاب هدیه های آسمان خود را باز کن . دو بیت شعر از آن انتخاب کن و با خط زیبا بنویس .

- این شعر در باره ی چیست ؟  * برخی از همکاران محترم ممکن است از فراگیران بخواهند شعر را از حفظ بنویسند .

- دلیل انتخاب خود را بنویس .

* تعیین ملاک ارزشیابی نمونه : به کارگیری تلاش برای زیبا و تمیز نویسی
 نیم نمره ، انتخاب شعر نیم نمره ، بیان دلیل نیم نمره و ... 

3- قصه یا خاطره ای بنویس که در آن خداوند به موجودی گرفتار کمک کرده باشد .

* تعیین ملاک ارزشیابی نمونه : بیان هر قصه یا خاطره خودساخته یا واقعی یک نمره حداکثر در 4 یا 5 جمله که با موضوع مربوط باشد .

4- انتخاب یک داستان :

* همکاران محترم می توانند داستانی را انتخاب و به شیوه های زیر برای فراگیران سوال طرح نمایند :

- داستان را نام گذاری کن .

- چه نتیجه ای از این داستان می گیری ؟

- احساس خود را نسبت به داستان بنویس .

- از کدام قسمت داستان بیشتر لذت بردی ؟یک جمله از آن را بنویس .

5- خودت را به جای او بگذار و جواب بده .

امین دیر به مدرسه رسید . معلم از او پرسید چرا دیر آمدی ؟
او گفت زیرا ..........................

معلم پرسید چرا این اتفاق افتاد ؟ او گفت زیرا ..............................

معلم پرسید چرا این اتفاق افتاد ؟ او گفت زیرا ..............................

* همکاران محترم پاسخ سوال باید با توجه به سوال و اتفاق قبلی داده شود .

6- برای دو ساعت وقت خود برنامه ریزی کن .

7- یکی از اموال عمومی در مدرسه را نام ببرید .

بهترین روش های استفاده از آن را بنویسید . حداقل چهار مورد

8- در مکان های زیر یک نمونه اسراف نام ببر و برای هر کدام سه پیشنهاد بده که چگونه می توان از اسراف جلوگیری کرد ؟

در خانه : نمونه اسراف ...................      در مدرسه : نمونه اسراف .................

پیشنهادها           1-                                پیشنهادها           1-    

 برای جلوگیری   2 -                                برای جلوگیری         2-

 از اسراف :          3-                                 از اسراف :          3-

9- معنای کلمه توحید را بنویسید .

یک کلمه هم خانواده برای آن بنویس .

در کجاها این کلمه را شنیده ای ؟

10 - عید غدیر خم برای ما مسلمانان روز بسیار خوبی است .
زیرا ................................

* حداقل در دو جمله

11- جملات مربوط را به هم وصل کنید .

oبرنامه ریزی                1  خدا بی نیاز است

oالله صمد                    2  محمد مداد نیمه تمام خود را دور انداخت .

oقل هو الله احد          3  مریم دو روز قبل از امتحان ریاضی تمام اشکالات خود را از معلم پرسید .

oاسراف                      4  بگو خدا یکتا است .

12- از دفتر نیمه تمام سال قبل خود چه استفاده هایی می توانی بکنی ؟ حداقل دو جمله

* معیار ارزشیابی : حداقل دو جمله نمره کامل ، بیش از دو جمله ی با انعطاف و غیر تکراری هر مورد 25/. اضافه گردد .

13- این کتاب کلامی است پر از حکمت ، هدیه ای است از آسمان ، کتابی است که بوی خدا می دهد .

- نام این کتاب چیست ؟

- این کتاب چه ارتباطی با کتاب درسی شما (( هدیه های آسمان )) دارد ؟

* معیار ارزشیابی : نام قرآن 5/. نمره - بیان هر گونه ارتباط منطقی 5/. نمره

14- کتاب درسی قرآن خود را باز کن . یک پیام قرآنی انتخاب کن ، معنی آن را بنویس ، یک مورد کاربرد آن در زندگی روزمره ات را بنویس .

15- طبق بحث و گفتگوی کلاسی به نظر تو حضرت علی (ع) چه ویژگی هایی داشت که شایسته جانشینی حضرت محمد (ص) شد ؟          

16- صفحه ......... ( به طور مثال 33 ) کتاب را باز کن ، متن را بخوان و تصویر را با دقت نگاه کن . نظر خودت را بنویس .

17- کامل کن .

رفتار مردم قبل از اسلام :                  1-                              2-

رفتار مردم بعد از اسلام :                  1-                               2-

18- با توجه به تصوير تلفن

دو مورد اسراف نام ببر

دو مورد راه های جلوگیری از اسراف را بنویس .

* معیار ارزشیابی : موارد در ارتباط با موضوع تلفن ، دقت ، هزینه ، .... باشد . 

۱- ارزشیابی، یکی از ارکان هر برنامه آموزشی است.

۲- ارزشیابی، به طور اخص نظارت اندازه گیری کیفیت، کمیت و نوع تغییرات حاصل شده در رفتار دانش آموزان است.

۳- ارزشیابی، آگاهی از میزان کارآیی و کارآمدی به طور اعم عوامل مؤثر در آموزش و پرورش است.

۴- ارزشیابی، تنها به امتحانات پایانی محدود نمی شود.

 ۵- ارزشیابی وسیله ای کارآمد و بی بدیل است برای هدایت مستمر یادگیری دانش آموزان.

۶- ارزشیابی برای برنامه ریزی، تدریس و تصمیم گیری، امری ضروری و پایه ای است.

 ۷- ارزشیابی مطلوب، مستقیماً در بهبود یادگیری دانش آموزان مؤثر است.

۸- دانش آموزان نیز از طریق ارزشیابی به نقاط ضعف و قوت خود پی می برند.

۹- ارزشیابی مستمر، باعث مرور و باز تولید مطالب آموخته شده توسط دانش آموزان می شود.

 ۱۰-ارزشیابی مستمر، نظارت گام به گام بر تحقق هدف های رفتاری است.

۱۱- معلم از طریق ارزشیابی روش تدریس و طرح درس خود را ارزیابی می کند.

۱۲- امتحان وسیله ای است مناسب برای تفهیم هدف های درسی به دانش آموزان.

۱۳- نتایج امتحانات موجب شناخت تفاوت های فردی دانش آموزان می شود.

۱۴- امتحان نباید وسیله تهدید امنیت روانی دانش آموزان شود.

۱۵- ارزشیابی دانش آموزان، نباید تحت تأثیر قضاوت شخصی و حالات عاطفی معلم قرار گیرد.

 ۱۶- در جریان ارزشیابی باید سعی کرد فضای روانی مناسب و خالی از اضطراب برای بچه ها فراهم کرد.

۱۷- سؤال های امتحانی باید با محتوای مواد آموزشی سازگار باشند.

۱۸- سؤال های امتحانی را باید از مطالب مهم تر محتوای آموزشی که بر یادگیری آنها تأکید شده است، طرح کرد.

۱۹- سؤال های امتحانی باید توانایی دانش آموزان را در سطوح مختلف یادگیری بسنجند.

۲۰- سؤال های امتحانی باید معرف واقعی هدف های آموزش درس مورد نظر باشند(سنجش کارآمد).

۲۱- خطای اندازه گیری آزمون باید کم باشد تا باعث اعتبار آن شود.

 ۲۲- هدف نهایی از انجام امتحان، بهبود کیفیت یادگیری است.

۲۳- در طراحی سؤال های امتحانی از جدول دو بعدی (هدف های رفتاری- فهرست محتوا) استفاده شود.

۲۴- با توجه به برآیند یادگیری، از انواع ابزار آزمون استفاده شود.

 ۲۵- متن سؤال های امتحانی با بیانی ساده و روشن و دور از ابهام نوشته شود.

۲۶- از طرح پرسش های چند پهلو و گمراه کننده جداً اجتناب کنید.

۲۷ - متن سؤال ها را به صورت جملات مثبت بنویسید.

۲۸ - سؤال های امتحانی را عیناً مانند سؤال های کتاب و به صورت کلیشه ای ننویسید.

۲۹- از دادن حق انتخاب به دانش آموزان برای این که از میان سؤال ها چند سؤال را انتخاب کنند و پاسخ دهند، خودداری کنید.

 ۳۰- هر سؤال امتحانی باید مستقل از سؤال های دیگر باشد.

 ۳۱- سؤال های امتحانی را از ساده به مشکل بنویسید.

۳۲- اگر امتحان دارای سؤال های متنوع است، آنها را گروه بندی کنید و سؤال های هر گروه را به دنبال هم بنویسید.

 ۳۳- سؤال های کتبی را طوری بنویسید که به آسانی خوانده شوند.

۳۴- سؤال ها را با فاصله مناسب بنویسید.

۳۵- سؤال های انشایی را در ورقه ها یا جزوه جداگانه و سؤال های عینی را نیز در ورقه جداگانه بنویسید و در امتحان ابتدا سؤال های عینی را به دانش آموزان بدهید، بعد سؤال های انشایی را.

۳۶- ایجاد شرایط فیزیکی و عاطفی مناسب در جلسه امتحان ضروری است.

 ۳۷- فضای امتحان باید خالی از عوامل برهم زننده تمرکز حواس دانش آموزان باشد.

۳۸- در جلسات امتحانی با فردفرد دانش آموزان رابطه ای دوستانه و محبت آمیز برقرار کنید.

 ۳۹- دانش آموزان را در مورد نحوه امتحان راهنمایی کنید

۴۰- ورقه های امتحانی را به صورت ناشناخته تصحیح کنید.

 ۴۱- در تصحیح اوراق امتحانی ابتدا سؤال اول را در تمام اوراق تصحیح کنید. سپس سؤال دوم را و بعد سوم و به همین ترتیب تا آخر.

۴۲- محتوای سؤال های امتحان را از آنچه تدریس شده است، استخراج کنید.

۴۳- سعی شود سؤال های امتحانی پایایی و ثبات داشته باشد.

۴۴- سؤال های مرحله ای را طوری طرح کنید که دانش آموزان بتوانند در یک جلسه درس به آنها پاسخ دهند و دنباله امتحان به زنگ تفریح نکشد که باعث حواس پرتی دانش آموزان شود.

 ۴۵- ارزشیابی را جزئی از فرایند آموزش بدانید نه به عنوان نقطه پایانی تدریس.

 ۴۶- راهبردهای آموزش و ابزار ارزشیابی، باید با هم سازگاری داشته باشند.

۴۷- سؤال های امتحانی طوری طرح نشوند که فقط محفوظات دانش آموزان را بسنجند.

 ۴۸- از طرح سؤال های بسیار سخت و بسیار آسان خودداری شود.

۴۹- ارزشیابی نباید جای هدف های آموزش را بگیرد و به عنوان هدف مطرح شود.

 ۵۰- ارزشیابی و امتحان را همانند سایر فعالیت های آموزشی بدانیم.

 ۵۱- ارزشیابی تنها برای صدور جواز عبور شاگرد از یک پایه به پایه دیگر نیست.

 ۵۲- ارزشیابی باید وسیله پیش بینی باشد، یعنی نشان دهد که شاگرد در چه زمینه ای می تواند به موفقیت برسد.

 ۵۳- ارزشیابی را نباید صرفاً به منظور نمره دادن و مقایسه دانش آموزان و تعیین افراد قوی و ضعیف به کار برد.

۵۴- در ارزشیابی به نتیجه عملکرد شاگردان در پاسخ به سؤال های مطرح شده اکتفا نکنید.

۵۵- در ارزشیابی، خود را محدود به انواع تست های کتبی و شفاهی نکنید.

۵۶- ارزشیابی تدریجی و تراکمی، باید به طور غیرمستقیم و بدون اعلام قبلی صورت گیرد.

۵۷- ایجاد محیط رعب و وحشت برای امتحان، دانش آموزان مضطرب را مضطرب تر می سازد.

 ۵۸- انتظارات خود را از دانش آموزان در مورد امتحانات مشخص کنید.

۵۹- تأکید بیش از حد بر ارزش نمره بالا و منوط کردن ارزشمندی کودک به نتایج امتحانات وی، باعث بالا رفتن اضطراب در بچه ها می شود.

 ۶۰- نمره دادن فقط جزئی از فرایند ارزشیابی است.

۶۱- ارزشیابی باید بلافاصله پس از تعیین هدف های آموزشی معلوم شود.

۶۲- سؤال ها باید واضح و روشن طرح شوند و زیاد طولانی نباشند..

۶۳- امتحانات نباید بر تمام ضوابط و موازین آموزشگاه حکومت کند.

 ۶۴- هدف از ارزشیابی و امتحان، شناختن و شناساندن است.

۶۵- نسبت به امتحان نگرش مثبت ایجاد کنید.

 ۶۶- موفق نشدن در امتحانات را نمی توان فقط به خود دانش آموز و فعالیت های او نسبت داد.

.۶۷- شیوه پرسش خود را از مطالب تدریس شده، برای دانش آموزان مشخص کنید.

 ۶۸- جلسات امتحانی را با کلام زیبا و آرام بخش الهی شروع کنید.

 ۶۹- عدم موفقیت دانش آموزان را در امتحان، دال بر بدی شخصیت آنها ندانید.

 ۷۰- سؤال های امتحانی را با عنایت به هدف های رفتاری، طراحی کنید. ۷۱- هیچ یک از آزمون ها به تنهایی ارزشیابی دقیقی از فرایند یادگیری و پیشرفت تحصیلی به حساب نمی آید.

 ۷۲- ارزشیابی خود را به یک نوع وسیله سنجش محدود نسازید.

 ۷۳- در هر امتحان عدالت را حاکم کنید و شرایط یکسان برای همه به وجود آورید.

 ۷۴- اگر ارزشیابی به نحو شایسته انجام نگیرد، اثر منفی بر یادگیری می گذارد.

۷۵- آموزش و ارزشیابی باید هدف های یکسانی را دنبال کنند.

76- هدف از امتحان، غافلگیر کردن دانش آموز نیست.

 ۷۷- یکی از ویژگی های ارزشیابی مطلوب، کارآمد بودن آن است.

۷۸- تعداد سؤال های مربوط به یک هدف و یک محتوا باید متناسب با اهمیت آنها باشد.

 ۷۹- یک آزمون باید قدرت تشخیص داشته باشد.

۸۰- در اجرای امتحان، نباید به «سرعت در پاسخ دادن» اهمیت زیادی داد. ۸۱- استفاده از چهار یا پنج نوع سؤال متفاوت در یک آزمون، امتیاز به حساب نمی آید.

 ۸۲- معلم نباید یک نوع سؤال را بر انواع دیگر برتری دهد و همواره از آن استفاده کند.

۸۳- سؤال های امتحانی را با دقت طرح کنید و به طور خوانا بنویسید.

 ۸۴- اگر دانش آموزان هنگام امتحان، سؤال داشته باشند، باید به آنها پاسخ داد، اما آنها را تشویق به سؤال کردن نکنید.

۸۵- خواندن سؤال های امتحانی برای دانش آموزان ضرورت ندارد، مگر دانش آموزانی که مشکل خواندن داشته باشند.

۸۶- تردید در روایی یک آزمون احتمال تقلب را افزایش می دهد.

 ۸۷- اضطراب زیاد در جلسه امتحان باعث افت عملکرد دانش آموزان می شود.

۸۸- دادن ضریب بیش تر به سؤال هایی که توانایی و استعداد مهم تری را می سنجند، منطقی است.

۸۹- نمرات خام هر امتحان در نفس خود معنای زیادی ندارند.

۹۰- یک آزمون هر اندازه هم خوب باشد اگر به نحو شایسته ای اجرا و نمره گذاری نشود، روایی و اعتبار آن به خطر می افتد.

 ۹۱- در آگهی هر آزمون، نتنها باید تاریخ برگزاری آن، بلکه تعداد سؤال ها و نوع آنها را نیز مشخص کنید.

 ۹۲- آموزش، ارزشیابی و نمره گذاری باید هدف های یکسانی داشته باشند.

 ۹۳- تغییرات نظام آموزشی باید در راستای تغییر بنیادی نظام سنجش و ارزشیابی باشد.

 ۹۴- نمره خام به تنهایی بیان کننده میزان پیشرفت یا عملکرد دانش آموز نیست.

 ۹۵- به ارزشیابی در حیطه های نگرشی و مهارتی بیش تر توجه کنید.

۹۶- ارزشیابی باید بتواند فراگیران را در امر یادگیری کمک کند.

آزمایش دوم

آزمایش سوم

ارزشيابي عملكرد قوي ترين وسيله در دست سرپرستان است. براي بسياري از سرپرستان و كاركنان، صرفنظر از حوزه كار و فعاليت، زمان ارزشيابي مي تواند زمان سرخوردگي، ترس و فرصت از دست رفته باشد. اگر ارزشيابي عملكرد خوب تهيه و مديريت شود مي تواند كارمندان برتر را تقويت و كارمندان متوسط را به سطح بالاتري ارتقا دهد. علاوه بر اين، ارزشيــابـي هــاي قوي مي تواند موجب شود تا كاركنان ضعيف از عملكرد شغلي خود ديد واقع بينانه اي به دست آورند و از فرصتهاي اصلاح و بهبود عملكرد خود آگاهي يابند. براي يك سرپرست اثربخش نه فقط داشتن عناصر يك ارزشيابي خوب حائز اهميت است بلكه بايد بداند چگونه آن را انجام دهد و از آن استفاده كند. سرپرستان سطح پايين براي اثربخش باقي ماندن بايد پيوسته مهارتهاي ارزشيابي خود را بهبود بخشند.

براي سرپرستاني كه عملكرد را ارزشيابي مي كنند هيچ چيز ياس آورتر از اين نيست كه احساس كنند به موضوعهاي مهمي توجه نداشته يااينكه از نظرشان پنهان مانده اند. هيچ چيز نمي تواند روحيه يك كارمند را سريع تر از اين احساس كه به كيفيت كارش توجه نشده، يا سرپرست علائق منطقي اورا ناديده گرفته است، بشكند. فراتر از همه، ارزشيابي عملكرد يك ارتباط دوجانبه است، اگر سرپرستان ده گام را در تهيه، انجام و پيگيري ارزشيابي رعايت كنند، ارتباط تقويت و موجب افزايش خشنودي، قدرت و اثر آن مي گردد.

1 - عملكرد كارمند را به طور منظم مستند سازيد: مستندسازي مستمر عملكرد كارمند احتمالاً مشكل ترين ولي مطمئناً مهمترين گام در بهبود ارزشيابيهاي عملكرد است. اكثر سرپرستان مستندسازي عملكرد جاري را زمان گير و بيهوده مي دانند، اما نگهداري يك سابقه منظم از رويدادهاي مشاهده شده، جهت انجام يك ارزشيابي كامل، منصفانه و سودمند حائز اهميت است. نگهداري يك سابقه نامنظم آن هم در خصوص منفي ترين رويدادها يا عملكردهاي برجسته معمولاً كافي نيست. اين كار نه فقط موجب يك سابقه نامتعادل براي اكثر كاركنان مي گردد بلكه مي تواند پر از نكات ابهام انگيز باشد.

نگهداري يك سابقه صحيح در مورد عملكرد زيردست يك عادت حرفه اي باارزش است - بخصوص در محيط كار امروزي كه براي هر كاري به قانون مراجعه مي شود. مديران به طور روزافــزون بــه خاطر ارزشيابي هاي كمتر مستند و ارزيابيهاي سطحي مورد ملامت قرار مي گيرند. فقط كاري را كه كارمند انجام مي دهد ثبت كنيد نه عقيده خود را در مورد آن. كارهاي كارمند بايد بيانگر واقعيت باشند شخص ثالثي كه سوابق نگهداري شده شما را مي خواند بايد به همان نتايجي برسد كه شما رسيده ايد. 

2 - نظر كارمند را جويا شويد: قبل از انجام ارزشيابي از كارمند بخواهيد تا فهرستي از كارهايي را كه خود مهم مي داند براي دوره ارزيابي تهيه كند. سرپرستاني كه تعداد زيادي كارمند را ارزيابي كنند، اين كار سودمند است و مديران گروههاي كوچك نيز اطمينان حاصل خواهند كرد كه هيچ كــــار مهمي را ناديده نمي گيرند. اين فن به كاركنان اجازه مي دهد تا آنچــه را مهم مـي دانند ارائه دهند و موجب مي شود تا بر انجام خوب يا بد كارها در طول دوره ارزيابي تمركز كنند.

سرپرستان بايد فهرست تهيه شده را در اكثر موارد به عنوان يك وسيله كنترل مورد استفاده قرار دهند و كليه كارهاي موردنظر كارمند را در نظر بگيرند. بحث مربوط به كارهاي لحاظ نشده در ارزشيابي بايد در مصاحبه همراه آن ملحوظ گردد.

3 - رفتارها را ارزيابي كنيد نه شخصيتها را: به خاطر داشته باشيد كه هنگام انجام ارزشيابي رفتارها را توضيح دهيد نه شخصيتها يا نگرشها را، واقعيتهاي رفتاري مشخص عيني را ذكر كنيد. از اظهارنظرهاي ذهني كه مبين ارزيابي شما از شخصيت كارمند است اجتناب كنيد. نوشتن اينكه كارمند »تنبل و درونگر است و براي كامل كردن كارهاي خود پيوسته به راهنمايي احتياج دارد« يك ارزيابي رفتاري نيست. در عوض، سرپرست مي تواند بنويسد كه »كارمند به موقع كارهاي خــود را انجام نمي دهد، بدون دو يا سه يادداشت يادآوري، گزارش فعاليت خود را تكميل نمي كند و تا زمان بررسي كار او و تاييد صحت آن، كار را متوقف مي كند.

4 - ارزشيابي را خوب بنويسيد: مديران توانائيهاي نوشتاري متفاوتي دارند. برخي از آنها در نوشتن ارزشيابي ضعيف اند و به آن نيز اذعان دارند اما بعضـي ديگر ضعف خود را نمي پذيرند. من كاركنان متوسط و استثنايي را ديــده ام كه به دليل ضعف مديران در تهيه ارزشيابي، تنبيه شده اند. بسياري از كاركنان ضعيف به سادگي ارزشيابي خوبي گرفته اند و به دليل ضعف نوشتاري مديران از وضعيت خود نيز واقف نگرديده اند.

سرپرستاني كه از مهارتهاي نوشتاري خود راضي نيستند يا با ارزشيابيهاي پر دردسر سروكار دارند، بايد از راهنمائيهاي ساير مديران استفاده كنند. پيش نويس ارزشيابي را تهيه كنيد و به ساير سرپرستان اجازه دهيد تا به طور دقيق آن را بررسي و اشكالات را مشخص كنند. سعي كنيد زبان دقيقي را به كار بريد و براي نوشتن صحيح ارزشيابي وقت بگذاريد. هنگامي كه نوشتن را تمام كرديد از خود بپرسيد »آيا ارزشيابي با همان كيفيتي كه مي تواند نوشته شود، تهيه شده است؟

5 - از اشتباهات معمول در ارزشيابي اجتناب كنيد: سرپرستان بايد از سه اشتباه كه موجب كاهش اثربخشي و قابليت اعتماد كمتر فرآيند ارزشيابي مي شوند اجتناب كنند. »اثر هاله اي« بيانگر وضعيتي است كه سرپرستان يك جنبه مثبت از عملكرد را به كليه جنبه هاي عملكرد كارمند تعميم مي دهند. مثلاً، سرپرست »كيفيت كار« كارمند را »عالي« ارزيابي مي كند و سپس به صورتي ناصحيح ساير جنبه ها را »عالي« ارزيابي مي كند در حالي كه فقط »خوب« يا »متوسط« هستند. عكس اين حالت زماني نيز اتفاق مي افتد كه سرپرستان يك جنبه از عملكرد را »ضعيف« ارزيابي مي كنند و سپس آن را به ساير جنبه ها تعميم مي دهند. اين نوع اشتباهات مي تواند به سرعت اثربخشي يك سيستم ارزشيابي را از بين برده و نهايتاً« به روحيه كارمند صدمه بزند.

 6 - چگونگي ارائه ارزشيابــي مكتوب را برنامه ريزي كنيد: قبل از جلسه با كارمند به منظور بحث در مورد ارزشيابي، چنددقيقه اي را صرف مرور مدارك خود بكنيد. افكار خود را متمركز و تصميم بگيريد كه چگونه عمل كنيد. توجه كنيد كه چه جنبه هايي احتمالاً حساس خواهند بود. آيا مي توانيد ارزشيابي را با مثالهايي از عملكرد كارمند توجيه كنيد؟ آيا مدارك شما كامل اند؟ آيا موضوعهايي وجود دارند كه مي خواهيد از طرح آنها اجتناب كنيد؟ قضاوتهاي خود را براساس رفتارها گذاشته ايد يا شخصيتها؟ آيا ارزشيابي مثالهاي مشخصي را ذكر مي كند؟ آيا ارزشيابي نارسائيهايي را توضيح مي دهيد كه شما قبلاً در مورد آنها با كارمند مشورت نكرده ايد؟ اگر چنين است، اين موارد ارزش يادآوري دارند؟ صرف چنددقيقه براي برنــامه ريزي ارائه ارزشيابي مي تواند موجب جلوگيري از به زحمت افتادن سرپرستان و مانع جريحه دار شدن احساسات كاركنان گردد.

7 - ارزشيابي عملكرد نبايد موجب شگفتي شود: يك ارزشيابي كاملاً مستند و مكتوب در خصوص عملكرد، هنگام ارائه به كارمند نبايد موجب شگفت زدگي او شود. سرپرستان در طول دوره ارزيابي بايد در مورد هر نارسايي مربوط به عملكرد كه ذكر آن در ارزشيابي حائز اهميت است با كاركنان مشورت كنند. بهترين سرپرستان، زيردستان را از وضعيت خود و چگونگي انجام وظيفه آنها در طول دوره ارزيابي مطلع مي كنند. خاطرنشان ساختن ضعف يا نارسايي در زمان ارزشيابي موجب توسعه مهارت يا بهبود روحيه كاري كارمند نمي شود. قصــور در مورد بحث قراردادن جنبه هاي منفي عملكرد قبل از تهيه و ارائه ارزشيابي موجب عصبانيت و سرخوردگي كاركنان مي شود زيرا مديريت آن جنبه ها را قبلاً به بحث نگذاشته و به آنها فرصت بهبود و اصلاح نداده است.

8 - يك برنامه عملياتي تنظيم سازيد: يك ارزيابي اثربخش بايد به اين سوال پاسخ دهد كه: »ما از وضعيتي كه داريم به كجا مي رويم؟« سرپرستان بايد ارزشيابي را براي تفهيم اثربخش جنبه هاي مهم شغل كه كارمند در دوره آتي پاسخگوي آنهاست و عملكرد كاري مورد انتظار، مورد استفاده قرار دهند. ارزشيابيهاي قوي يك »نقشه راهنما« براي بهبود عملكرد كاركنان ضعيف فراهم مي آورند. اين نقشه چگونگي بهبود عملكرد و ارزيابي آينده آنها را به وضوح توضيح مي دهد. هروقت كه امكان داشته باشد، سرپرستان بايد ارزشيابي را براي »بالابردن سطح اهداف« كاركنان داراي عملكرد عالي مورد استفاده قرار دهند. يعني اهداف جديدي را تعيين كنند كه آنها را به كار و چالشهاي بيشتر وادارند. بخش قابل توجهي از زمان هر جلسه ارزيابي بايد با تبيين انتظارات و توافق در مورد سطح عملكرد يا اهداف معقول و منطقي جديد، به آينده بپردازد نه گذشته.

9 - بعد از جلسه ارزيابي عملكرد خود را ارزيابي كنيد: بعد از جلسه ارزيابي چنددقيقه در مورد عملكرد خود فكر كنيد. آيا خود را به اندازه كافي مهيا كرده بوديد؟ آيا شما يا كارمند شگفت زده نشديد؟ چگونه مي توانستيد بهتر عمل كنيد؟ آيا از جلسه ارزيابي احساس رضايت مي كنيد؟ آيــا كارمند راضي به نظر مي رسد؟ اگر جواب منفي است، چرا؟ آيا از اين جلسه ارزيابي درسي آموخته ايد؟ چگونه مي توانيد در آينده از آن استفاده كنيد؟ اگر ضرورت داشته باشد، از برگزاري جلسات ديگر هراس نداشته باشيد. به خاطر داشته باشيد كه شما روش ارزيابي براي دوره بعد را تعيين مي كنيد. صحيح عمل كردن بسيار حائز اهميت است.

10 - ارزشيابي را پيگيري كنيد: توافقهاي حاصله در ضمن مصاحبه هاي ارزشيابي را پيگيري كنيد تا به كارمندان اطمينان دهيد كه به حمايتهاي توافق شده پشت گرم باشند و شما نيز تا جلب رضايت آنان به قول خود متعهد هستيد. پس از مصاحبه ارزشيابي، نشان دادن صلاحيت و حسن نيت توسط سرپرستان حائز اهميت است. بخصوص پس از پيشنهاد روشهاي آموزشي يا شيوه هاي ديگر براي كمك به كاركنان براي بهبود عملكردشان، حسن نيت بسيار مهم است. اگر سرپرستان پس از ارزشيابيهاي عملكرد به تعهدات خود عمل نكنند، مديريت به سرعت اعتبار خود را از دست مي دهد و روحيه كاري كارمند صدمه خواهد ديد.

علاوه براين، كاركنان را در قبال توافقهاي حاصله طي مصاحبه ارزشيابي مسئول بدانيد. بعد از مصاحبه ارزشيابي كه طي آن كمبودها را خاطرنشان مي گردد، پذيرش كار از يك كارمند ضعيف به روش گذشته، كل فرآيند ارزشيابي را تضعيف مي كند و اين مسئله به نفع كارمند نيست. نظرتان را به طور موكد به كاركنان ضعيف بگوييد و اطمينان حاصل كنيد كه انتظارات تغيير كرده اند. سرپرستان با نشان دادن تعهد نسبت به انتظاراتي كه در ضمن ارزيابي در مورد آنها مذاكره شده است، منافع زيادي كسب مي كنند.

ارزشيابيهاي عملكرد كه كامل و خوب تهيه شده اند، گذشته را به طور واقع بينانه بررسي، وضعيت حال را به نحوي صحيح تعريف و فرصتهــاي آينده را به صورتي روشن ترسيم مي كنند. يك وسيله مهم ارتباطي، تهيه ارزشيابي، محتواي ارزشيابـــــي و پيگيري سرپرست مي تواند موجب »موفقيت يا شكست« هريك از كاركنان گرديده و عملكرد گروه را شديداً تحت تاثير قرار دهد. سرپرستان با مقداري وقت اضافه، فكر و تلاش مي توانند اثربخشي ارزشيابي را براي سازمان و كاركنان افزايش دهند.

**************************************************************************

منبع: SUPERVISION

• مترجم: نوذر نكوئيان
• بر گرفته از ماهنامه ی تدبیر